Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (γοπν) και διατροφή

Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ) αποτελεί μια συχνή λειτουργική διαταραχή του πεπτικού συστήματος, κατά την οποία τα γαστρικά υγρά επιστρέφουν από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν κάψιμο στο στήθος (πίσω από το στέρνο), αίσθηση καψίματος στον λαιμό ή όξινη γεύση, πόνο στο στομάχι ή στο στήθος και δυσκολία στην κατάποση. Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστούν εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις όπως χρόνιος βήχας και βραχνάδα. Αν και τέτοια συμπτώματα μπορεί να παρουσιαστούν περιστασιακά σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, όταν αυτά εμφανίζονται συχνά και επηρεάζουν την καθημερινότητα, η κατάσταση θεωρείται παθολογική. Είναι σημαντικό να αναγνωριστούν έγκαιρα τα συμπτώματα ώστε να προληφθούν οι μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως οισοφαγίτιδα, αιμορραγία, στένωση του οισοφάγου, οισοφάγο Barrett και σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, αδενοκαρκίνωμα.

Τι ευθύνεται τελικά για την ΓΟΠΝ;

Η βασική αιτία της ΓΟΠΝ είναι η ανεπάρκεια του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (ΚΟΣ), ο οποίος υπό φυσιολογικές συνθήκες εμποδίζει την παλινδρόμηση των γαστρικών υγρών. Όταν ο μηχανισμός αυτός υπολειτουργεί, δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν την άνοδο των όξινων περιεχομένων προς τον οισοφάγο. Ωστόσο, πέρα από τη δυσλειτουργία του ΚΟΣ, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που προδιαθέτουν ή επιδεινώνουν την παλινδρόμηση. Η παχυσαρκία, η κατανάλωση λιπαρών τροφών ή πολύ μεγάλων γευμάτων, η διαταραγμένη κένωση του οισοφάγου, η διαφραγματοκήλη, η καθυστερημένη γαστρική κένωση και η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση συμβάλλουν σημαντικά. Επιπλέον, η παλινδρόμηση μπορεί να αφορά όχι μόνο το οξύ, αλλά και άλλα συστατικά του γαστρικού υγρού όπως η πεψίνη και τα χολικά άλατα, τα οποία προκαλούν πρόσθετο ερεθισμό.

Ποια η επιρροή της διατροφής στην ΓΟΠΝ;

Όπως έχει παρατηρηθεί, ορισμένα τρόφιμα επιδεινώνουν τα συμπτώματα, ενώ άλλα μπορεί να ανακουφίσουν ή να βοηθήσουν στη διαχείρισή τους. Γενικά, γεύματα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά φαίνεται ότι ευνοούν την παλινδρόμηση, κυρίως επειδή καθυστερούν την κένωση του στομάχου. Ο καφές, τα αλκοολούχα ποτά (ιδιαίτερα το κόκκινο κρασί και η μπίρα), τα αεριούχα αναψυκτικά και η σοκολάτα (που περιέχει θεοβρωμίνη, μια ουσία που χαλαρώνει τον ΚΟΣ) έχουν συνδεθεί με επιδείνωση των συμπτωμάτων. Το ίδιο ισχύει για την κατανάλωση ντομάτας, εσπεριδοειδών, μέντας, κρεμμυδιού και σκόρδου, τα οποία συχνά αναφέρονται από ασθενείς ως παράγοντες που προκαλούν ενοχλήσεις.

Από την άλλη, η διατροφή μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο στην αντιμετώπιση της ΓΟΠΝ. Παρόλο που οι επιστημονικές ενδείξεις δεν είναι πάντα ισχυρές, υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι ορισμένες τροφές θεωρούνται ασφαλέστερες ή ακόμα και ωφέλιμες. Η βρώμη, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, οι μπανάνες, το γιαούρτι με προβιοτικά και τα άπαχα κρέατα μπορούν να μειώσουν την παραγωγή γαστρικού οξέος και να προστατεύσουν τον οισοφαγικό βλεννογόνο. Επιπλέον, η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών και προβιοτικών βελτιώνει την κινητικότητα του εντέρου, ενισχύοντας έτσι την πέψη. Φυσικά συστατικά όπως το χαμομήλι, το τζίντζερ και ο κουρκουμάς παρουσιάζουν αντιφλεγμονώδη δράση και ενισχύουν τη συνολική υγεία του πεπτικού.

Τι άλλο θα ήταν καλό να προσέχεις;

Εκτός από το είδος των τροφών, η συμπεριφορά γύρω από το φαγητό είναι εξίσου σημαντική. Συνιστάται η κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική διάταση του στομάχου. Επίσης είναι σημαντικό να αποφεύγεται η κατάκλιση για 2–3 ώρες μετά το γεύμα. Παράλληλα, η αποφυγή στενών ρούχων που πιέζουν την κοιλιά και η ανύψωση της κεφαλής του κρεβατιού κατά 20–30 εκατοστά μπορούν να μειώσουν τις νυχτερινές παλινδρομήσεις. Η απώλεια σωματικού βάρους σε άτομα με παχυσαρκία προσφέρει σημαντικά οφέλη στη μείωση των συμπτωμάτων.

Όσον αφορά την κατανάλωση νερού, δεν φαίνεται να αραιώνει το γαστρικό οξύ σε βαθμό που να επηρεάζει τη χώνεψη ή την παλινδρόμηση, καθώς το στομάχι επαναφέρει γρήγορα το pH του. Το κρίσιμο σημείο είναι πώς και πότε καταναλώνεται. Είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η λήψη μεγάλων ποσοτήτων νερού ταυτόχρονα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του φαγητού. Αν και μικρές ποσότητες νερού με το γεύμα δεν προκαλούν πρόβλημα, η κατανάλωση νερού μεταξύ των γευμάτων είναι γενικά προτιμότερη. Επίσης καλό θα ήταν να αποφεύγεται το ανθρακούχο νερό, αν διαπιστώνεται ότι επιδεινώνει τα συμπτώματα. Συνοψίζοντας, η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση είναι μια πολύπλευρη διαταραχή που απαιτεί ολιστική και εξατομικευμένη αντιμετώπιση. Στο κέντρο μας, κατανοούμε πλήρως την μοναδικότητα κάθε οργανισμού και τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Γι' αυτό, στοχεύουμε στην ανάλυση των ατομικών ευαισθησιών και διατροφικών συνηθειών, ούτως ώστε να δημιουργήσουμε στρατηγικές που συνδυάζουν την κατάλληλη διατροφή με άλλες θεραπευτικές τεχνικές για αποτελεσματική διαχείριση των συμπτωμάτων.

Βιβλιογραφία

Katz PO, Gerson LB, Vela MF. Guidelines for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease. Am J Gastroenterol. 2013 Mar;108(3):308-28; quiz 329. doi: 10.1038/ajg.2012.444. Epub 2013 Feb 19. Erratum in: Am J Gastroenterol. 2013 Oct;108(10):1672. PMID: 23419381.

Chhabra P., Ingole N. Gastroesophageal Reflux Disease (GERD): Highlighting Diagnosis, Treatment, and Lifestyle Changes. Cureus. 2022;14:e28563. doi: 10.7759/cureus.28563.

Ness-Jensen E, Hveem K, El-Serag H, Lagergren J. Lifestyle Intervention in Gastroesophageal Reflux Disease. Clin Gastroenterol Hepatol. 2016 Feb;14(2):175-82.e1-3. doi: 10.1016/j.cgh.2015.04.176. Epub 2015 May 6. PMID: 25956834; PMCID: PMC4636482.

Newberry C, Lynch K. The role of diet in the development and management of gastroesophageal reflux disease: why we feel the burn. J Thorac Dis. 2019 Aug;11(Suppl 12):S1594-S1601. doi: 10.21037/jtd.2019.06.42. PMID: 31489226; PMCID: PMC6702398.

Herdiana Y. Functional Food in Relation to Gastroesophageal Reflux Disease (GERD). Nutrients. 2023 Aug 15;15(16):3583. doi: 10.3390/nu15163583. PMID: 37630773; PMCID: PMC10458865.

Yuan S., Larsson S.C. Adiposity, diabetes, lifestyle factors and risk of gastroesophageal reflux disease: A Mendelian randomization study. Eur. J. Epidemiol. 2022;37:747–754. doi: 10.1007/s10654-022-00842-z. 

Newberry C., Lynch K. The role of diet in the development and management of gastroesophageal reflux disease: Why we feel the burn. J. Thorac. Dis. 2019;11:S1594–S1601. doi: 10.21037/jtd.2019.06.42.