Εξατομικευμένη διατροφή:η επόμενη επανάσταση στην υγεία και την μακροζωία

Κάποτε η διατροφή ήταν πιο απλή. Φρούτα, άσκηση και καλή ενυδάτωση καθημερινά ήταν το τρίπτυχο της υγείας για κάθε άνθρωπο, ή τουλάχιστον έτσι νομίζαμε. Όλοι ακολουθούσαν τις ίδιες συστάσεις, τα ίδια ¨πρέπει¨ και ¨μη¨. Τι γίνεται, όμως, όταν αυτές οι οδηγίες δεν λειτουργούν για όλους;

Σκέφτεσαι ότι κάνεις ¨τα πάντα σωστά¨ αλλά δυσκολεύεσαι να χάσεις βάρος, νιώθεις κόπωση, φούσκωμα και κακή διάθεση. Σκέφτεσαι πως φταίει το σώμα σου και ότι κάτι έχει ¨κολλήσει¨. Όμως δεν φταις εσύ, ούτε το σώμα σου. Φταίει ότι δεν του δίνεις αυτό που πραγματικά χρειάζεται.

Εκεί έρχεται η Εξατομίκευση. Μια λέξη που έχει αρχίσει να γίνεται γνώριμη στο άκουσμά της τα τελευταία χρόνια και αυτό που προσπαθεί ουσιαστικά να αποτυπώσει είναι ότι κάθε σώμα είναι μοναδικό και έτσι πρέπει να είναι και η διατροφή του. Η έννοια της εξατομικευμένης διατροφής (personalized / precision nutrition) βασίζεται σε μια θεμελιώδη αρχή: Δεν υπάρχει μια διατροφή που να ταιριάζει σε όλους (one size do not fit all). Αυτό πρακτικά σημαίνει πως ότι είναι ευεργετικό για κάποιον δεν σημαίνει ότι λειτουργεί το ίδιο σωστά σε κάποιον άλλο.

Η Εξατομικευμένη Διατροφή χρησιμοποιεί τα μοναδικά χαρακτηριστικά των ατόμων για τη διαμόρφωση διατροφικών προσεγγίσεων με στόχο την πρόληψη, τη διαχείριση και τη θεραπεία ασθενειών, καθώς και την ενίσχυση της συνολικής υγείας. Στα μοναδικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνονται γενετικές πληροφορίες του ατόμου, βιοχημικοί δείκτες, ιατρικό ιστορικό, κοινωνικοοικονομική κατάσταση, φύλο, φυλή, εθνικότητα και καθημερινές συνήθειες, που καθορίζουν τη λειτουργικότητα του οργανισμού.

Γιατί, όμως, οι γενικές διατροφικές συστάσεις για τον πληθυσμό τελικά δεν είναι τόσο αποτελεσματικές;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ισχύει αυτό. Αρχικά, η βιολογική ποικιλομορφία μεταξύ των ανθρώπων κάνει ακόμη και πανομοιότυπους διδύμους να έχουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο που το σώμα τους ανταποκρίνεται στα τρόφιμα. Αυτό σημαίνει ότι μια γενική οδηγία δεν μπορεί να ταιριάζει σε όλους. Επίσης, λαμβάνει υπόψη πολλαπλούς παράγοντες της βιολογίας και των χαρακτηριστικών του ατόμου καθιστώντας τις οδηγίες πιο σχετικές και εφαρμόσιμες.

Ακόμη, είναι σημαντικό ότι βελτιώνει τη συμμόρφωση. Σκέψου πόσο πιο πιθανό είναι να ακολουθήσεις οδηγίες που είναι προσαρμοσμένες στις δικές σου ανάγκες, συνήθειες και γούστα, σε σχέση με συστάσεις που σου φαίνονται δύσκολες ή ασαφείς, όπως συνηθίζουν να είναι οι συστάσεις που προκύπτουν για τον γενικό πληθυσμό. Πολλές μελέτες, μάλιστα, εντοπίζουν εξαιρετικά καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία όταν υπάρχει εξατομίκευση. Και σε όλα αυτά παίζει σημαντικό ρόλο και η αλλαγή του τρόπου σκέψης μέσω της εξατομικευμένης διατροφής, η οποία εστιάζει στην ποιότητα, την προσωπική εμπειρία και την υγεία του εντέρου. Οι τύποι και η ποσότητα των βακτηρίων που έχουμε στο έντερό μας είναι μοναδικά για κάθε άτομο και η διατροφή μας μπορεί να καθορίσει ποιοι τύποι βακτηρίων ζουν στο πεπτικό μας σύστημα. Αυτά με την σειρά τους καθορίζουν πώς διασπάμε ορισμένα τρόφιμα και ποια είδη τροφίμων είναι πιο ωφέλιμα για τον οργανισμό μας.

Ας δούμε, όμως, τι μπορούμε να κάνουμε για να έχουμε εξατομίκευση στην διατροφή μας.

1. Βιοχημικές Εξετάσεις: «Μιλώντας την Γλώσσα του Σώματος»
   Σκέψου το σώμα σου σαν μια πανέξυπνη μηχανή που καθημερινά δίνει σήματα στον εγκέφαλό σου για οποιαδήποτε λειτουργία του. Μέσα από ειδικές βιοχημικές εξετάσεις μπορείς να μάθεις εάν υπάρχει έλλειψη σε βιταμίνες, αν ο μεταβολισμός σου χρειάζεται υποστήριξη ή αν τα επίπεδα φλεγμονής στο σώμα σου είναι υψηλά χωρίς εμφανή αιτία. Είναι ένας αντικατοπτρισμός της καθημερινότητάς σου.
   Με βάση τα αποτελέσματα η ειδική επιστημονική ομάδα του The Biohack Project μπορεί να δει τι πραγματικά χρειάζεσαι, π.χ. συμπληρώματα διατροφής, λιγότερη ζάχαρη, μήπως περισσότερα ω-3 λιπαρά;
2. Ανάλυση DNA: «Ο Προσωπικός σου Οδηγός Υγείας»
   Υπάρχει κάτι πιο ακριβές για τον οργανισμό σου από το ίδιο σου το γονιδίωμα; Όταν μπορεί το DNA σου να σου αποκαλύψει πως πρέπει να τρέφεσαι, το παιχνίδι γίνεται πολύ εύκολο. Τα γενετικά τεστ αποκαλύπτουν τις «προδιαθέσεις» σου. Για παράδειγμα, μπορείς να μάθεις εάν το σώμα σου μεταβολίζει την λακτόζη πιο αργά ή εάν υπάρχει προδιάθεση για αυξημένη γλυκόζη αίματος. Ακόμη, δείχνει τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειρίζεται διάφορες ουσίες όπως την καφεΐνη. Έχεις παρατηρήσει ποτέ ότι κάποιοι άνθρωποι είναι ήρεμοι ενώ πίνουν πολλαπλά φλιτζάνια καφέ κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ εσύ αισθάνεσαι νευρικός μετά από ένα μόνο φλιτζάνι; Οι κόκκοι καφέ περιέχουν φυτικοχημικές ουσίες με οφέλη για την υγεία, αλλά δεν μπορούν όλοι να ανεχθούν τις παρενέργειες από την περιεκτικότητα σε καφεΐνη.

Η ομάδα του The BioΗack Project σου εξηγεί τα αποτελέσματα της ανάλυσής σου και σου δίνει τις απαραίτητα κατεύθυνση.
Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι η γνώση δεν είναι λόγος για ανησυχία, είναι λόγος για προσαρμογή, ενδυνάμωση και επίγνωση. Ο συνδυασμός των παραπάνω αποδίδει συστάσεις που δεν βασίζονται σε τάσεις. Βασίζονται σε εσένα.
Αν το Biohacking είναι η τέχνη της βελτιστοποίησης του σώματος και του νου, η εξατομικευμένη διατροφή είναι σίγουρα το θεμέλιο. Το μέλλον της διατροφής δεν είναι οι τάσεις. Είναι η γνώση του εαυτού. Η επιστήμη συναντά την καθημερινότητα και στο The BioHack Project μπορούμε να σε βοηθήσουμε να ζήσεις καλύτερα, δίνοντας στο σώμα σου αυτό που πραγματικά χρειάζεται.

Βιβλιογραφία:

Powell, J. (2025, January 17). Precision Nutrition - the nutrition source. The Nutrition Source. https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/precision-nutrition/

Singar, S., Nagpal, R., Arjmandi, B. H., & Akhavan, N. S. (2024). Personalized Nutrition: Tailoring Dietary Recommendations through Genetic Insights. Nutrients, 16(16), 2673. https://doi.org/10.3390/nu16162673

Insight, F. (2023, March 22). What is personalized nutrition? Food Insight. https://foodinsight.org/personalized-nutrition-ready-for-prime-time/

Shyam, S., Lee, K. X., Tan, A. S. W., Khoo, T. A., Harikrishnan, S., Lalani, S. A., & Ramadas, A. (2022). Effect of personalized nutrition on dietary, physical activity, and health outcomes: A systematic review of randomized trials. Nutrients, 14(19), 4104. https://doi.org/10.3390/nu14194104 King’s College London. (2024, May 8). Personalised nutrition more effective than general diet advice. King’s College London. https://www.kcl.ac.uk/news/personalised-nutrition-more-effective-than-generalised-diet-advice